W jed­nym z poprzed­nich artykułów, zaty­tułowanym “Powrót do źródeł — czyli o poszuki­wa­ni­ach włas­nej tożsamoś­ci w połowie życia” rozpoczęłam dyskus­je na tem­at dokony­wa­nia przez oso­by dojrza­łe (35–50 lat) wiel­kich życiowych zmi­an.

Okazu­je się, że współcześnie coraz więcej osób dob­ie­ga­jąc tak zwanego okre­su środ­ka życia, postanaw­ia drasty­cznie zmienić swo­je życie.

Zmi­ana ta objaw­ia się najczęś­ciej w rezy­gnacji z doty­chczas pełnionej roli (zawodowej bądź oso­bis­tej) na rzecz poszuki­wa­nia prawdzi­wego JA.

kwiat

Jest to wyraz zmieni­a­ją­cych się wartoś­ci, pri­o­ry­tetów, nowego spo­jrzenia na siebie i swo­je role. Oso­by takie nie chcą dłużej wieść życia, które nie daje im spełnienia i zad­owole­nia. Rodzi się zatem głębok­ie prag­nie­nie drasty­cznej zmi­any, która nada nowy sens ich życiu.

  • Co popy­cha ludzi do tego typu decyzji?
  • W jaki sposób moż­na wyjaśnić i zrozu­mieć to, co się z nimi dzieje?
  • Jakie mech­a­nizmy sto­ją za pod­ję­ciem decyzji o wielkiej życiowej zmi­an­ie?

Odpowiedź na powyższe pyta­nia nie jest ani pros­ta i jed­noz­nacz­na. Przy­czyn może być wiele a u ich podłoża mogą leżeć różne moty­wy. Najczęś­ciej jed­nak pod­ję­cie decyzji o doko­na­niu tak drasty­cznej zmi­any w swoim życiu, ma swo­je źródło w kon­flik­tach wewnętrznych.

Inny­mi słowy dwa prze­ci­w­stawne prag­nienia wal­czą ze sobą aż do momen­tu prze­ciąże­nia w wyniku którego dokonu­je się zmi­ana. Bazu­jąc na tych mech­a­niz­mach psy­cho­log­icznych, moż­na pokusić się o próbę odszuka­nia przy­czyn syn­dro­mu Gau­guina.

  1. Ja realne vs Ja możli­we

Sytu­ac­ja, w której człowiek jest rozczarowany swoim aktu­al­nym funkcjonowaniem, odb­ie­ga­ją­cym od jego ide­al­nego wyobraże­nia (Ja aktu­alne nie speł­nia stan­dard­ów Ja ide­al­nego). Przy czym jest świadomy różnych możli­woś­ci i opcji, które są dla niego dostęp­ne np. nowe formy akty­wnoś­ci. Napię­cie wynika­jące z niezad­owole­nia ze swo­jego obec­nego życia, przy jed­noczes­nej  świado­mość, że mogło­by być inaczej, może doprowadz­ić do pod­ję­cia decyzji o zmi­an­ie.

  1. Negaty­wny bilans życia vs szansa na real­iza­cję marzenia

To sytu­ac­ja w której, człowiek inter­pre­tu­je his­torię swo­jego życia jako negaty­wną. Ma poczu­cie nie wyko­rzys­tanych szans i nie spełnionych prag­nień. Mówią wprost jest niezad­owolony z tego jak żył. Przy jed­noczes­nym posi­ada­niu marzenia o tym jak chci­ał­by by było. Pojaw­ia się wtedy napię­cie związane z obawa­mi, że resz­ta życia będzie prze­b­ie­gać podob­nie i że jeżeli nic nie zro­bi, to jego marze­nie na pewno się nie spełni. To napię­cie może doprowadz­ić do decyzji o zmi­an­ie.

  1. Brak satys­fakcji z życia vs prag­nie­nie by żyć według włas­nego sce­nar­iusza

Gdy człowiek, na danym etapie życia odczuwa brak satys­fakcji (nie doty­czy to bilan­su całego życia, tylko stanu aktu­al­nego) i pojaw­ia się prag­nie­nie by zacząć żyć po swo­je­mu, by funkcjonować inaczej niż jest to narzu­cone np. przez rolę społeczną.

  1. Brak zmi­an w osobowoś­ci vs zmieni­a­ją­ca się struk­tu­ra życia

To sytu­ac­ja w której z jakiegoś powodu osobowość człowieka nie podle­ga nat­u­ral­nym przemi­anom które powin­ny towarzyszyć zmi­anom roz­wo­jowym. W kole­jnych okre­sach życia człowiek się zmienia, gdyż zmieni­a­ją się jego zada­nia życiowe, role, nabiera on doświad­czenia, wiedzy, mądroś­ci. I jest to pro­cesy zupełnie nat­u­ral­ny. Oso­ba, która się nie zmienia odczuwa napię­cie i rodzaj niedopa­sowa­nia (np. społeczeńst­wo wyma­ga od niej czegoś innego a ona chce czegoś innego), wtedy może ona dokon­ać zmi­an w kierunku real­iza­cji marzenia.

  1. Pow­strzymy­wanie przemi­any vs tłu­miona autore­flek­s­ja

Jest to sytu­ac­ja w której oso­ba odczuwa frus­trac­je wynika­jącą z niedoko­na­nia pożą­danych zmi­an a jed­nocześnie nie towarzyszy jej autore­flek­s­ja związana z zada­ni­a­mi i rola­mi życia dorosłego. Napię­cie które w niej naras­ta może doprowadz­ić do eksplozji potrze­by zmi­any i doko­na­nia radykalnego zwro­tu w życiu.

Jest to pięć hipote­ty­cznych wyjaśnień sto­ją­cych za wzbudze­niem potrze­by i doko­naniem wielkiej życiowej zmi­any (Oleś, 2009).

 

Elż­bi­eta Klus­ka

 

Bib­li­ografia

Oleś, P. K. (2003). Zmi­any i rozwój osobowoś­ci w okre­sie śred­niej dorosłoś­ci. Kolok­wia Psy­cho­log­iczne, 11,77–95.

Oleś, P. K., Kłosok – Ścibich M. (2009). Syn­drom Gau­guina – zmi­ana tożsamoś­ci, czy mit? Psy­cholo­gia Roz­wo­jowa, 14, 9–25.